Foto:FGD Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI.
Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) sareng Badan Riset dan Inovasi Daerah (BRIDA) Provinsi Bali ngamargiang Diskusi Terpumpun (Focus Group Discussion/FGD) Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI. Parikrama puniki pinaka pahan saking kerja sama riset ring pantaraning ISI BALI sareng BRIDA Provinsi Bali sajeroning ngeracik kajian komprehensif ngenenin nyelehin pamargi siki abad kepariwisataan budaya Bali.
FGD puniki ngerauhan tigang diri narasumber sane maosin indik babad lan panglimbak kepariwisataan Bali saking makudang-kudang pamidarta. Sane dados narasumber inggih punika Wakil Gubernur Bali periode 2018–2023 sane taler dados Ketua PHRI Bali, Prof. Dr. Ir. Tjokorda Oka Artha Ardhana Sukawati, M.Si., tokoh lan pelaku pariwisata Bali, Ida Bagus Ngurah Wijaya, lan pengamat budaya miwah ahli lontar, Sugi Lanus. FGD puniki kabuka olih Kepala BRIDA Provinsi Bali, Dr. Ketut Wica, S.Sos., M.H., sarta karauhin olih Rektor ISI BALI, Prof. Dr. Wayan Kun Adnyana, para akademisi, pelaku pariwisata, budayawan, lan para peneliti sane taler ngicenin perspektif historis miwah akademis ngenenin panglimbak kepariwisataan Bali.
Foto:FGD Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI.
Sajeroning sambutannyane, Dr. Ketut Wica nlesihang mungguing riset puniki matetujon ngwangun fondasi ilmiah sajeroning narka arah kebijakan kepariwisataan Bali ring masa sane pacang rauh. Manut dane, budaya Bali nenten dados kasorohang wantah pinaka komoditas ekonomi semata sane jagi ngicalang kawisesan utawi kesakralan miwah spiritualitasnyane.
“Kajian puniki kamargiang mangda budaya Bali nenten kadol murah kantos icalan kesakralan lan spiritualitasnyane ring pakraman. Kebijakan sane pacang karacik olih pemerintah patut mrasidang nyayubin krama sinambi nyaga nilai-nilai budaya Bali,” keto baosne.
Dane ngelanturang nlatarang mungguing kepariwisataan Bali mentik secara organis saking kedutan urip krama sane mapondasi antuk taksu, seni, miwah budaya. Melarapan kolaborasi pantaraning ISI BALI sareng BRIDA Provinsi Bali, riset puniki mautsaha ngeret benang barak pamargi babad punika, ngawit saking interaksi para seniman, tokoh puri, peneliti, kantos krama sane dados dasar nglimbakang pariwisata Bali.
Nampek ring siki abad kepariwisataan Bali, manut dane, selat galah puniki dados unteng tetimbangan sane mabuat pisan sajeroning nyelehin napike panglimbak pariwisata kantun mepondasi ring kaaslian budaya Bali, sarta amunapi ketahanan budaya punika mrasidang ngadepin arus globalisasi lan dinamika zaman.
“Pemerintah Provinsi Bali melarapan BRIDA meled ngwangun kajian sane tajam secara akademis, nanging taler valid secara sosial lan historis. Krama pariwisata, Asita Bali, sampun ngawit nyuarang road to 100 years Bali tourism, melarapan parikrama Bali Tourism Run 2026 ring Jatiluwih,” tegesne.
Sawetara punika, Rektor ISI BALI, Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana, maparandika ngenenin pikolih riset pinih rihin sane nujuang mungguing panglimbak kepariwisataan budaya Bali mrasidang kakartayang sajeroning makudang-kudang fase mabuat, inggih punika masa pangerintis, masa pawangunan, masa kebangkitan kapertama, masa kebangkitan kaping kalih, masa kebangkitan kaping tiga, lan masa kebangkitan kaping papat.
Manut dane, pamargi kepariwisataan budaya Bali nenten kawangun secara instan, nanging mentik secara alami melarapan kawisesan krama lan industri budaya sane sampun nglimbak ngawit abad ke-20.
“Kepariwisataan budaya Bali sajeroning refleksi kesejarahan kawangun secara organis olih krama Bali mapondasi antuk industri budaya. Interaksi lan kolaborasi ring pantaraning krama, seniman lokal, peneliti, miwah tamiu internasional ngwangun ekosistem seni lan budaya sane salanturnyane nuju pangrauh pariwisata sarta kasub ring untat warsa 1920-an ring Bali,” tegesne.
Prof. Dr. Ir. Tjokorda Oka Artha Ardhana Sukawati, M.Si., Wakil Wagub Bali periode 2018–2023 sane taler dados Ketua PHRI Bali, ngwedar materi “Lahirnya Gagasan Menuju 100 Tahun Pariwisata Bali”. Dane ngulas indik embasne konsep kepariwisataan Bali sane mapondasi ring kawisesan budaya pinaka identitas utama destinasi.
Salanturnyane, Ida Bagus Ngurah Wijaya, tokoh lan pelaku pariwisata Bali, ngwedar materi “Sanur dan Pariwisata: Refleksi Sejarah” sane ngangkat peran kawasan Sanur pinaka silih sinunggil titik pamahalan panglimbak industri pariwisata modern ring Bali.
Sajeroning punika, Sugi Lanus, pengamat budaya miwah ahli lontar, ngwedar materi “Fajar Pariwisata Bali: Melihat Cikal-Bakal Infrastruktur Fisik dan Kultural Kepariwisataan Bali dari ‘Kaca Mata’ Rabindranath Tagore (1927)”. Pangwedarnyane nindihang kawentenan pangrauh tokoh jagat sakadi Rabindranath Tagore sajeroning ngukuhang citra Bali pinaka pusat kebudayaan sane raris ngedautang urati krama internasional. Diskusi puniki kapimpin olih Prof. Dr. I Komang Sudirga, M.Hum., Wakil Rektor Bidang Kemahasiswaan dan Kerja Sama ISI BALI. Melarapan forum puniki, para narasumber, peneliti, miwah uleman sami maosin makudang-kudang dinamika babad, pikobet, sarta arah panglimbak kepariwisataan budaya Bali nampek ring parikrama 100 Warsa Kepariwisataan Budaya Bali.
Foto:FGD Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI.
Diskusi taler kasuciang antuk panyingakan saking Tim Pengendali Mutu Penelitian, Prof. Ir. Made Supartha Utama, sane ngajak para uleman nyinahang malih kawentenan budaya Bali sajeroning pawangunan kepariwisataan.
Manut dane, pikobet pinih ageng ring masa mangkin nenten ja wantah amunapi budaya Bali kapromosiyang pinaka daya tarik wisata, nanging amunapi nilai-nilai luhur sane maurip ring sajeroning budaya punika sayuwati kadadosang foundation value utawi nilai dasar sajeroning tata kelola pawangunan. Dane nindihang mungguing nilai-nilai budaya Bali sapatutne dados pondasi sajeroning ngwangun sistem kepariwisataan, sistem hukum, miwah sistem sosial ring Bali. Antuk punika, pariwisata nenten ja wantah nuju ring panyingakan jaba utawi aspek seremonial budaya semata.
“Sane patut kauratiang inggih punika amunapi nilai-nilai budaya Bali sampun kadadosang foundation value sajeroning tata kelola sistem pariwisata, sistem hukum, lan sistem sosial. Sampunang kantos urati iraga wantah nuju ring behavior utawi upacara budaya semata, sakadi upacara ngaben, nanging nenten resep ring nilai-nilai filosofis sane dados roh ring ungkur ipun,” sapunika baos dane.
Melarapan riset kolaboratif puniki, ISI BALI sareng BRIDA Provinsi Bali ngaptiang mrasidang ngembuan rekomendasi akademis sane dados dasar panyusunan kebijakan pawangunan kepariwisataan sane tetep mapondasi ring nilai-nilai budaya, nyaga kesakralan tradisi, sarta ngukuhang kawentenan Bali pinaka destinasi budaya sane ajeg ring tingkat jagat. (ISIBALI/Humas)
Foto:Rektor ISI BALI, Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana (tengen) miwah CEO BESTie CO., Ltd., Mr. Matsumoto Yuki sajeroning pabaosan nyiagayang program magang internasional ring Ruang Sabha Citta Mahottama ISI BALI, Krama/Buda (8/7).
Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) sayan nincapang pamargi program magang internasional sareng Industri keramik ring Kota Hasami, Jepang. Pinaka kelanjutan saking kerja sama sane wawu katinutin antuk penandatanganan Nota Kesepahaman (MoU) miwah Perjanjian Kerja Sama (PKS) sareng mitra ring Jepang, Chief Executive Officer (CEO) BESTie CO., Ltd., Mr. Matsumoto Yuki, rauh ring ISI BALI ri kala Krama/Buda (8/7) sajeroning maosang indik nyiagayang pamargi program punika kasarengin olih angga pamucuk institut.
Paruman sane mamargi ring Ruang Teleconference ISI BALI punika katampi langsung olih Rektor ISI BALI, Prof. Dr. I Wayan “Kun” Adnyana, kadampingin olih para wakil rektor, Dekan Fakultas Seni Rupa dan Desain (FSRD), Wakil Dekan Bidang Akademik FSRD, Direktur Pascasarjana, Kepala Biro Akademik, Kemahasiswaan, miwah Kerja Sama, tur Kepala Biro Perencanaan, Umum, miwah Keuangan. Mr. Matsumoto rauh kasarengin olih Ibu Alja, guru basa Jepang sane pacang ngicen paplajahan ring para mahasiswa calon pamilet magang.
Sadurungne, ri kala Anggara (23/6), ISI BALI ngamargiang penandatanganan Nota Kesepahaman (MoU) sareng Hasami Tohjiki Industrial Association miwah BESTie Co., Ltd. ring Kota Hasami, Prefektur Nagasaki, Jepang. Nota Kesepahaman punika katandatanganin olih Rektor ISI BALI, Prof. Dr. I Wayan “Kun” Adnyana, sareng Chairman Hasami Tohjiki Industrial Association Kazuhiko Ota miwah CEO BESTie Co., Ltd. Matsumoto Yuki. Ring galah sane pateh, katandatanganin taler Perjanjian Kerja Sama (PKS) pantaraning Fakultas Seni Rupa dan Desain (FSRD) ISI BALI sareng makakalih mitra Jepang punika, sane katandatanganin olih Dekan FSRD ISI BALI, Drs. I Nengah Sudika Negara, M.Erg.
Foto:Pariindikan ISI BALI miwah BESTie CO., Ltd maosang indik nyiagayang program magang internasional ring Hasami Jepang, Krama/Buda (8/7) ring Ruang Sabha Citta Mahottama ISI BALI.
Rektor ISI BALI, Prof. Wayan ‘Kun’ Adnyana, nguningayang rasa dahat suksma tur luhur ring pikayunan antuk parauhan punika pinaka pamargi salanturnyane sajeroning nglaksanayang program magang internasional sane sampun katinutin. Pabaosan teknis ngenenin indik kurikulum paplajahan pacang kalanturang kasarengin olih pamucuk Fakultas Seni Rupa dan Desain mangda program punika mamargi manut ring kaperluan industri keramik ring Jepang.
“Suksma ping kalih antuk pangrauh Mr. Matsumoto. Pabaosan ngenenin indik kurikulum prasida kalanturang sareng Dekan miwah Wakil Dekan Bidang Akademik FSRD. Sajeroning galah sane nampek, ISI BALI taler pacang digelis nglimbakang gatra rekrutmen pamilet paplajahan,” baosne.
Ring pamargi kapertama, ISI BALI pacang ngrereh 25 diri mahasiswa semester pitu sane wit saking Program Studi Seni Kriya, Seni Murni, miwah Desain Produk. Para pamilet pacang nyarengin paplajahan sane becik, rumasuk mlajah basa Jepang, sane kaplanang kakawitin ri kala 1 September 2026 pinaka bekel sadurung ngranjing ring widang industri. Sasampun puwas mlajah, kutus diri pamilet sane pinih becik pacang kapilih antuk nyarengin program magang internasional ring Kota Hasami, Prefektur Nagasaki, Jepang. Sakewanten, 17 diri pamilet sane lianan pacang ngamargiang program magang ring mitra industri seni kriya sane kasub ring sajeroning jagat (dalam negeri), mawinan saluir pamilet tetep polih pangalam profesional manut ring widang keahlianne masing-masing.
Taler acunduk ring galah punika, CEO BESTie CO., Ltd., Mr. Matsumoto Yuki, nguningayang kasediang anggannyane sajeroning digelis ngamargiang uleman wawancara pinaka pahan saking seleksi mahasiswa pamilet paplajahan. Dane taler ngenalalang Ibu Alja pinaka salah sinunggil guru basa Jepang sane pacang nuntun mahasiswa salami galah nyiagayang raga punika.
Mr. Matsumoto nguncarang mungguing kerja sama puniki nenten ja wantah ngicenin galah ring mahasiswa ISI BALI antuk nelebing seni keramik ring Jepang, sakewanten taler madue potensi dados genah matemu tur matukaran budaya sane saling nguntungang. Manut dane, kayun para mahasiswa Jepang antuk mlajahin seni keramik miwah kebudayaan Bali taler sayan nincap.
“Tiang manggihin kasenengan para mahasiswa Jepang sane meled mlajah keramik ring Bali. Sasampun ngrauhin makudang-kudang pura, tiang taler ngrasayang kasucian spiritual miwah kasugihan budaya sane druwe ring Bali. Pangalam sakadi puniki pastika pacang dados pangulati sane becik ring para mahasiswa Jepang sajeroning mlajah iriki,” baosne.
Dane mapangapti mangda koordinasi miwah kerja sama saneiket pantaraning BESTie CO., Ltd., Hasami Tohjiki Industrial Association, miwah ISI BALI prasida terus mamargi becik, mawinan saluir pamargi paplajahan ngantos pamargi magang internasional prasida mamargi antar tur ngicen pikenoh sane becik ring makakalih pihak.
Program magang internasional ring Hasami puniki pinaka pamargi kapertama saking MoU miwah PKS sane sampun katinutin pantaraning ISI BALI sareng mitra ring Jepang. Melarapan program puniki, mahasiswa nenten ja wantah polih pangalam mlajah ring salah sinunggil pusat keramik pinih utama ring Jepang, sakewanten taler madue galah nglimbakang kawajiban internasional, nincapang kompetensi profesional, tur ngupapira pasekatan kerja sama seni miwah industri kreatif pantaraning Indonesia miwah Jepang. (ISIBALI/Humas)
Ngawentenang pakilitan (kolaborasi) jagi ngamargiang Pendidikan Seni Kriya Internasional
Foto: Rektor ISI BALI Prof. Dr. I Wayan ‘Kun’ Adnyana (ping kalih saking kiwa) kasarengin olih Dekan FSRD ISI BALI Drs. I Nengah Sudika Negara, M.Erg ngeritayang (nandatanganin) MoU sareng Chairman Hasami Tohjiki Industrial Association Kazuhiko Ota (ping kalih saking kiwa), miwah CEO BESTie Co., Ltd., Matsumoto Yuki (kiwa).
Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) mautsaha sayan ngalimbangang pakilitan (jejaring) internasional sajeroning nincapang kawentenan (kualitas) pendidikan miwah kawagedan para alumni (daya saing lulusan). Komitmen punika kamargiang sangkaning kawentenan ngeritayang (penandatanganan) Nota Kesepahaman (MoU) sareng Hasami Tohjiki Industrial Association miwah BESTie Co., Ltd., Jepang, ring rahina Anggara (23/6) ring Kota Hasami, Prefektur Nagasaki, Jepang.
Nota Kesepahaman punika kairit (katandatanganin) olih Rektor ISI BALI Prof. Dr. I Wayan ‘Kun’ Adnyana, sareng Chairman Hasami Tohjiki Industrial Association Kazuhiko Ota, miwah CEO BESTie Co., Ltd., Matsumoto Yuki. Ring galah sané becik punika, taler kamargiang ngeritayang Perjanjian Kerja Sama (PKS) riantara Fakultas Seni Rupa dan Desain (FSRD) ISI BALI sareng makakalih mitra saking Jepang punika. PKS punika kairit (katandatanganin) olih Dekan FSRD ISI BALI Drs. I Nengah Sudika Negara, M.Erg.
Foto: Dudonan Acara Ngeritayang (Penandatanganan) MoU riantara ISI BALI sareng Hasami Tohjiki Industrial Assocition miwah BESTie Co., Ltd., Jepang, ring rahina Anggara (23/6) ring Kota Hasami, Prefektur Nagasaki, Jepang.
Dudonon acara ngeritayang punika memargi becik pisan tur kasarengin antuk rasa sutrepti miwah anget. Kakantenang kirang langkung 40 uleman (undangan) saking pahan industri keramik, lembaga paniletan (penelitian) keramik, anggotan parlemen, miwah pamrentah Kota Hasami taler Prefektur Nagasaki, rumasuk Wakil Wali Kota Hasami, Murayama Hiroshi. Sadurung dudonon acara ngeritayang punika, kasolahang gending kabangsaan Indonesia Raya miwah gending kabangsaan Jepang, Kimigayo.
Palarapan kerja sama puniki dados pemargi sane utama sajeroning nuntun kawentenan pendidikan seni keramik sane ngranjing ring undagan (level) internasional liwat panyanggra (sinergi) riantara perguruan tinggi sareng industri keramik Jepang sane sampun kasub ring jagate.
Pakilitan (kolaborasi) punika pinaka pemargi kaping kalih saking pemargin Wali Kota Hasami, Yoshinori Maekawa, sareng Pamucuk (Ketua) Hasami Tohjiki Industrial Association, Kazuhiko Ota, ring Kampus ISI BALI ring tanggal 18 Februari 2026. Ring pemargi punika, makakalih pihak mapiguman ngenenin indik kerja sama sane raris kelanturang antuk uleman resmi majeng ring Rektor ISI BALI miwah Dekan FSRD jagi ngrauhin acara ngeritayang kesepakatan ring Jepang.
Foto:Keramik pikaryan saking Kota Hasami, Prefektur Nagasaki, Jepang.
Hasami kasub pinaka silih tunggil pusat industri keramik sane pinih utama ring Jepang sane sampun ngamedalang pikaryan marupa keramik pinih becik saking panyatusan warsa. Palarapan kerja sama puniki, Kota Hasami mautsaha ngawangun proyek kolaboratif sane dados kreteg riantara jadma, pendidikan, miwah teknologi ring Indonesia lan Jepang, sapisanan ngukuhang pakilitan riantara dunia akademik sareng industri kreatif.
Rektor ISI BALI, Prof. Dr. I Wayan Adnyana, S.Sn., M.Sn., nyubagia pisan antuk kawentenan kerja sama punika. Manut dane, kolaborasi puniki dados galah sane mabuat pisan majeng ring panglimbak pendidikan seni kriya ring ISI BALI sapisanan ngwelasang galah majeng para mahasiswa ngenenin indik pengalaman mlajah miwah magang ring industri internasional.
“Program Studi Kriya, Desain Produk, miwah Seni Murni ring ISI BALI madue kawentenan (kualitas) sane becik pisan sajeroning ngamedalang kakawian (karya) keramik sane anyar (inovatif). Para mahasiswa nenten ja ngamedalang kakawian keramik murni kemanten, nanging taler makasami piranti keramik sane maguna (fungsional) sane sayaga kaadol. Sangkaning punika, kerja sama sareng industri keramik Jepang puniki jagi ngukuhang kawagedan (kompetensi) mahasiswa sapisanan ngerauhang ipun nyisipang raga ring dunia kerja global,” sapunika baos dane.
Saking pihak Hasami maosang komitmenne jagi nukung panglimbak sumber daya manusia liwat pendidikan miwah pelatihan madasar industri. Nenten ja ngicen galah majeng mahasiswa ISI BALI mlajahin industri keramik tradisional Jepang tusing malih liwat perantara, kerja sama puniki taler ngwelasang galah karier majeng para alumni sane madue kawagedan ring widang keramik jagi mekarya ring Hasami, Jepang.
Palarapan Nota Kesepahaman miwah Perjanjian Kerja Sama punika, makakalih pihak cumpu (sepakat) ngalimbangang makasami program, ngawit saking ngamargiang pendidikan, ngawangun kurikulum internasional, ngamargiang Kuliah Kerja Praktik (magang), genah mekarya majeng mahasiswa lan alumni, nyiagayang sarana pendidikan, miwah widang lianan sane kacumpuin sareng-sareng.
Silih tunggil program utama sane jagi gelis kamargiang inggih punika nyusun tur ngalaksanayang kurikulum standar Jepang sajeroning ngamargiang pendidikan seni kriya internasional ring ISI BALI. Kurikulum punika jagi kasusun sareng mitra industri ring Jepang mangda manut ring kaperluan dunia kerja miwah panglimbak industri keramik internasional.
Taler, para mahasiswa jagi polih galah nyarengin program Kuliah Kerja Praktik (magang) ring perusahaan miwah industri keramik ring Hasami antuk dukungan penuh saking pihak Jepang. Program puniki kabuatang majeng mahasiswa semester VII Program Studi Seni Murni, Seni Kriya, miwah Desain Produk, tur keni rincikan jagi kakawitin ring sasih September 2026. Liwat pangresep sane katampi langsung ring pusat industri keramik Jepang, para mahasiswa kaaptiang nenten ja waget ring teknik produksi miwah inovasi material kemanten, nanging taler resep ring budaya mekarya, manajemen industri, nyantep ring standar kualitas internasional. Pengalaman punika kaaptiang dados bekel mabuat majeng para alumni ISI BALI jagi masaing ring undagan global. (ISIBALI/Humas)
Foto:Rektor ISI BALI Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana kasarengin Wakil Menteri Diktisaintek Prof. Stella Christie ring ArtMoments Jakarta.
Kasarengan Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) ring pameran seni rupa kontemporer lan modern internasional ArtMoments Jakarta 2026 ngamolangang urati sane jimbar saking makudang-kudang sarwa. Antuk booth Nata-Citta Art Space (N-CAS) sane ngusung murda RAYA-CITTA-RUPA (Cahya Imaji Cipta), pakaryan para dosen lan mahasiswa ISI BALI karauhin olih makudang-kudang uleman negara, kolektor, jurnalis, nyantos tokoh seni nasional salami pameran punika kamargiang ring Agora Ballroom Jakarta, 4–7 Juni 2026.
Sinalih tunggil karauhan sane mabuat pinih utama inggih punika saking Wakil Menteri Pendidikan Tinggi, Sains, lan Teknologi, Prof. Stella Christie. Ring karauhan dane, Wamen Stella ngapresiasi pisan kasarengan ISI BALI sane nyihnayang makudang-kudang pakaryan seni rupa kontemporer Bali ring parikrama internasional punika. Tiosan ring Stella Christie, booth N-CAS ugi karauhin olih Menteri Perindustrian Agus Gumiwang Kartasasmita sapunika ugi Wakil Menteri Kebudayaan Giring Ganesha.
Foto:Rektor ISI BALI Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana kasarengin Wakil Menteri Kebudayaan Giring Ganesha ring ArtMoments Jakarta.
Nenten ja wantah ngamolangang urati saking sang sane ngamong jagat (pemerintahan), booth ISI BALI ugi dados silih tunggil genah kacunduk makudang-kudang tokoh seni lan media. Makudang-kudang parab sane macatet rauh manggihin pameran minakadi jurnalis Kompas Hilmi Faiq, pangawit Nawa Tunggal, Pemimpin Majalah Prestige Ronald Liem, pangawi lan kritikus seni Agus Dermawan T., sapunika ugi Bambang Bujono. Saking para kolektor, rauh Tossin Himawan, Wiyu Wahono, lan Sendy Widjaya. Sapunika ugi figur publik minakadi Anjasmara lan Chef Juna Rorimpandey kacingak rauh ring booth ISI BALI.
Rektor ISI BALI, Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana nguningayang, ring ArtMoments Jakarta warsa puniki, Nata-Citta Art Space (N-CAS) nyihnayang pakaryan seni lukis, fotografi, patung, kriya keramik, sapunika ugi desain wastra sane dados papinget panglimbak pinih anyar saking seni rupa kontemporer Bali.
Foto:Booth Nata-Citta Art Space ISI BALI ring ArtMoments Jakarta.
Pameran puniki kakuratori olih Prof. Dr. AA Rai Remawa, Warih Wisatsana, lan Alaida Niwaya. Makehan 16 perupa saking makudang undagan generasi sareng ring pameran sinarengan puniki, sane kawangun antuk 13 dosen lan tigang mahasiswa pinih kapilih saking ISI BALI. Dane inggih punika I Wayan “Kun” Adnyana, I Ketut Muka Pendet, I Nengah Wira Kesuma, Wayan Sujana Suklu, I Made Jodog, I Made Suparta, Ida Ayu Gede Artayani, Tjok Istri Ratna C.S., Ida Bagus Candra Yana, Ni Made Tiartini Mudarahayu, I Made Hendra Mahajaya P., I Gede Jaya Putra, I Wayan Adi Sucipta, I Gede Ari Widia Utama Pucangan, Tebuana Istri Mahisarani, lan Desak Putu Agnis.
Prof. Kun Adnyana ngwewehin, pakaryan-pakaryan sane kasihnayang punika embas saking pamargin kreatif sane panjang, nunggalang pangalaman anggon, riset artistik, panyingakan empiris, lan pangwacen malih majeng ring makudang-kudang tatinggalan budaya sane idup ring Bali. “Makudang sarwa medium lan pamargin artistik sane kasihnayang puniki nyihnayang sapunapi seni rupa kontemporer Bali setata nglimbak nenten ngutang akah budaya sane dados dasar ipun,” baos Guru Besar Bidang Sejarah Seni puniki. Kasarengan ISI BALI ring ArtMoments Jakarta 2026 puniki dados genah strategis anggen nyihnayang pikolihan kreatif sivitas akademika majeng ring krama nasional miwah internasional. Karauhan makudang-kudang uleman, kolektor, sang sane ngamargiang industri kreatif, lan tokoh seni ring booth N-CAS puniki nyihnayang tegehnyane urati krama majeng ring panglimbak seni rupa kontemporer sane embas saking palemahan akademik ISI BALI.(ISIBALI/Humas)
Foto: Pamargan UTBK-SNBT Warsa 2026 ring ISI BALI ring sasih April sane lintang.
Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) nampi 529 calon mahasisya anyar malarapan jalur Ujian Tulis Berbasis Komputer (UTBK) Seleksi Nasional Berdasarkan Tes (SNBT) Warsa 2026. Pikolihan punika kawedarang silih tunggil utawi sinarengan ring rahina Soma (25/5) sore.
Wakil Rektor Bidang Akademik miwah Sistem Informasi ISI BALI, Prof. Dr. AA Gde Bagus Udayana maosang, ring jalur SNBT warsa puniki, sami sane ngranjingang dewek ring ISI BALI ngrarisang 938 pamilet sane ngrebutang genah malajah ring 19 program studi (prodi) sarjana miwah sarjana terapan. Saking akeh pamilet sane kapisaratang lulus, akehnyane 113 calon mahasisya anyar pinaka sang sane nampi wantuan pendidikan Kartu Indonesia Pintar Kuliah (KIP-K).
“Madasaran antuk data iraga, 21 persen saking mahasisya sane lolos SNBT ISI BALI Warsa 2026 pinaka sang sane nampi beasiswa KIP-K. Indik puniki nyihnayang komitmen ISI BALI sajeroning ngungkab akses pendidikan tegeh seni majeng ring krama saking makudang-kudang kawentenan ekonomi,” baos Prof. Udayana.
Prof. Udayana nlatarang, madasaran antuk undag ketatne masiat, Prodi Bisnis Digital dados silih tunggil program studi sane madue persaingan pinih tegeh. Saking sami 118 pamiat, wantah 34 pamilet sane katampi antuk persentase keketatan 28,81 persen.
Sauntara punika, kalih program studi pinih anyar ISI BALI taler polih urati sane becik saking para pendaftar. Program Studi Bahasa dan Kebudayaan Inggris nyatet 36 pamiat antuk 24 pamilet sane katampi. Angganing punika, Program Studi Pendidikan Vokasional Tata Rias nampi 10 pamilet saking sami 16 pendaftar. Tegehne pamiat ring program studi anyar punika nyihnayang sayan jimbarnyané kayun krama ngeninin indik pangembangan widang seni, budaya, miwah industri kreatif ring ISI BALI.
“Program Studi Desain Komunikasi Visual (DKV) kantun dados program studi sane madue pamiat pinih tegeh ring jalur SNBT warsa puniki. Akehnyane 190 pamilet ngranjingang dewek ring program studi punika miwah 106 pamilet kapisaratang lolos seleksi. Genah salanturnyane kagenahin antuk Program Studi Desain Mode antuk akeh pamiat 136 miwah 51 pamilet katampi,” jlentreh professor widang desain komunikasi visual puniki.
Pamilet sane kapisaratang lolos SNBT kapatutang nglaksanayang pangisian data Uang Kuliah Tunggal (UKT) ngawit 26 Mei 2026 nyantos 2 Juni 2026. Panetapan UKT kajadwalang ring tanggal 3 Juni 2026.
Prof. Udayana ngabingahang pamilet sane nenten nglaksanayang daftar ulang manut jadwal jagi kabaosang ngutang dewek saking jalur SNBT. Majeng ring pamilet sane durung mrasidayang lolos, ISI BALI kantun nyediayang 250 genah malarapan jalur mandiri.
“Selamat majeng ring pamilet sane lolos SNBT ISI BALI. Majeng ring pamilet sane durung mrasidayang, tetep semangat miwah sampunang rered Kayun. Kantun wenten galah malarapan jalur mandiri jagi ngrebut genah ring kampus seni miwah desain bangga Bali puniki,” baosang dane. (ISIBALI/Humas)
Foto: Duta ISI BALI Sareng Sekaa Seni Indonesia ring The Pasar Indonesia ring Rijswijk, Belanda, Nemas (15/5).
Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) mawali ngukuhang diplomasi budaya Indonesia ring jagate sami malarapan antuk ngamiletin parikrama The Pasar Indonesia sané kamargiang ring De Broodfabriek: Expo and Event Center, Rijswijk, Belanda, saking tanggal 13 nyantos 18 Mei 2026. Peniletan duta ISI BALI ring parikrama punika dados pahan saking utsaha sané mapidabdab anggén ngenalang seni, desain, miwah budaya Bali ring krama jagate.
Parikrama punika karauhin antuk makudang-kudang angga miwah uleman sané singgih, minakadi Duta Besar Luar Biasa dan Berkuasa Penuh Republik Indonesia antuk Kerajaan Belanda, Laurentius Amrih Jinankung, miwah Director De Broodfabriek, Jeldert de Boer. Sajaba punika, taler karauhin antuk para duta, sekaa seni sané jagi masolah, miwah para uleman serati tamiu The Pasar Indonesia saking makudang-kudang paporongan krama.
Foto: Mahasiswa ISI BALI, Komang Prayoga Putra (paling tengen) ngicen workshop Tari Topeng ring The Pasar Indonesia ring Rijswijk, Belanda, Sukra (15/5).
Sajeroning panyanggran dane, Rektor ISI BALI, Prof. Dr. I Wayan Adnyana nyinahang rasa angayubagia tur apresiasi ring angga sang sané ngaryanin parikrama antuk uleman sané kasediang ring ISI BALI mangda prasida nyarengin parikrama internasional punika. Anggané nlesihang mungguing peniletan ISI BALI puniki pinaka pahan saking misi diplomasi seni, desain, miwah budaya sané sampun kamargiang antuk nungkulang (konsisten) saking warsa 2022. Misi puniki kadasarin antuk Visi Meraya Citta Samasta tur nglimbakang ISI BALI pinaka Hub Global Pusat Kreativitas dan Inovasi Seni (Global-Bali Arts Creativity Center Hub).
“Peniletan ISI BALI sajeroning The Pasar Indonesia puniki pinaka pahan saking misi diplomasi seni, desain, miwah budaya sané kamargiang antuk nungkulang tur mawit ulan-ulanan (regeneratif) saking warsa 2022.” baos Prof. Kun Adnyana.
ISI BALI ngutus tigang diri duta mahasiswa, inggih punika Komang Prayoga Putra saking Program Magister Penciptaan dan Pengkajian Seni, Dewa Ayu Made Adinda Ratna Devi saking Program Studi Tari, miwah Ni Komang Trisna Devi saking Program Studi Desain Mode. Duta ISI BALI nyolahang sasolahan klasik Bali minakadi Tari Topeng Manca miwah Tari Kekebyaran, taler sasolahan kontemporer “Deeng Nusantara”, sinambi ngamargiang workshop seni tari Bali pinih ajeng para tamiu sané rauh.
Foto: Rektor ISI BALI Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana (kiwa) sareng Duta Besar Luar Biasa dan Berkuasa Penuh Republik Indonesia antuk Kerajaan Belanda L. Amrih Jinangkung ring The Pasar Indonesia ring Rijswijk, Belanda, Sukra (15/5).
Parikrama puniki taler dados pahan saking kalanturan program internasional Bali Nata Bhuwana miwah Bali Citta Bhuwana sané kalimbakang antuk ISI BALI pinaka genah malajah miwah matatakeran (kolaborasi) ngasung bhuana (pengabdian masyarakat) kadasarin antuk budaya global. Malarapan program punika, ISI BALI sampun nyihnayang raga ring makudang-kudang negara, minakadi Malaysia, Prancis, Kazakhstan, Tiongkok, miwah Thailand.
Prof Kun Adnyana taler nlesihang kakuatan (komitmen) angga ngrereh sawitra (jejaring) internasional malarapan antuk makudang-kudang sarana (platform) akademik miwah kreatif. “Iriki titiang ngajuang raga majeng krama Belanda miwah Eropa sané mapisara jagi nyarengin makudang-kudang sarana internasional ISI BALI. Titiang mapangajap sayan akéh krama jagate sané rauh ka Bali tur uning ring ISI BALI sayan nampek,” baos professor sajeroning widang sejarah seni puniki.
Sajaba punika, ISI BALI taler ngenalang makudang-kudang program internasional minakadi B-IPADS (Bali-International Program for Arts and Design Studies), G-BACAM (Global-Bali Arts and Culture Advanced Management), miwah G-BAS (Global-Bali Arts Short Course) pinaka genah matatakeran global ring widang seni miwah budaya.
Rektor ISI BALI taler nureksain mungguing The Pasar Indonesia puniki madué kahyun sané manut ring utsaha ngupapira (pelestarian) tur ngukuhang elingan budaya (memori budaya) Indonesia ring dura negara, sinambi dados genah kacundukang budaya sané anget majeng krama diaspora miwah krama internasional.