M

Indik ISI Bali

Sejarah

Pengantar

Akreditasi

Visi dan Misi

Struktur Organisasi

SAKIP

JDIH

Penghargaan

PPID

Aguron-guron

Fakultas Seni Pertunjukan (FSP)

Fakultas Seni Rupa dan Desain (FSRD)

Program Pascasarjana

Program Internasional

Alumni

Saselah

Penelitian, Penciptaan dan Diseminasi Seni dan Desain

Saselah Disertasi (PDD)

Saselah Pasubayan

Saselah Kompetensi Nasional

Sewaka Praja

Bali Citta Swabudaya (BCS)

Bali Citta Pradesa (BCP)

Kompetisi Pengabdian Kepada Masyarakat (PKM)

Kompetisi Nasional Pengabdian Kepada Masyarakat (PKM)

ISI BALI Sareng BRIDA Provinsi Bali Ngamargiang FGD 100 Warsa Kepariwisataan Budaya Bali

Jul 15, 2026 | Gatra, Gatra Utama

Foto: FGD Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI.

Institut Seni Indonesia Bali (ISI BALI) sareng Badan Riset dan Inovasi Daerah (BRIDA) Provinsi Bali ngamargiang Diskusi Terpumpun (Focus Group Discussion/FGD) Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI. Parikrama puniki pinaka pahan saking kerja sama riset ring pantaraning ISI BALI sareng BRIDA Provinsi Bali sajeroning ngeracik kajian komprehensif ngenenin nyelehin pamargi siki abad kepariwisataan budaya Bali.

FGD puniki ngerauhan tigang diri narasumber sane maosin indik babad lan panglimbak kepariwisataan Bali saking makudang-kudang pamidarta. Sane dados narasumber inggih punika Wakil Gubernur Bali periode 2018–2023 sane taler dados Ketua PHRI Bali, Prof. Dr. Ir. Tjokorda Oka Artha Ardhana Sukawati, M.Si., tokoh lan pelaku pariwisata Bali, Ida Bagus Ngurah Wijaya, lan pengamat budaya miwah ahli lontar, Sugi Lanus. FGD puniki kabuka olih Kepala BRIDA Provinsi Bali, Dr. Ketut Wica, S.Sos., M.H., sarta karauhin olih Rektor ISI BALI, Prof. Dr. Wayan Kun Adnyana, para akademisi, pelaku pariwisata, budayawan, lan para peneliti sane taler ngicenin perspektif historis miwah akademis ngenenin panglimbak kepariwisataan Bali.

Foto: FGD Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI.

Sajeroning sambutannyane, Dr. Ketut Wica nlesihang mungguing riset puniki matetujon ngwangun fondasi ilmiah sajeroning narka arah kebijakan kepariwisataan Bali ring masa sane pacang rauh. Manut dane, budaya Bali nenten dados kasorohang wantah pinaka komoditas ekonomi semata sane jagi ngicalang kawisesan utawi kesakralan miwah spiritualitasnyane.

“Kajian puniki kamargiang mangda budaya Bali nenten kadol murah kantos icalan kesakralan lan spiritualitasnyane ring pakraman. Kebijakan sane pacang karacik olih pemerintah patut mrasidang nyayubin krama sinambi nyaga nilai-nilai budaya Bali,” keto baosne.

Dane ngelanturang nlatarang mungguing kepariwisataan Bali mentik secara organis saking kedutan urip krama sane mapondasi antuk taksu, seni, miwah budaya. Melarapan kolaborasi pantaraning ISI BALI sareng BRIDA Provinsi Bali, riset puniki mautsaha ngeret benang barak pamargi babad punika, ngawit saking interaksi para seniman, tokoh puri, peneliti, kantos krama sane dados dasar nglimbakang pariwisata Bali.

Nampek ring siki abad kepariwisataan Bali, manut dane, selat galah puniki dados unteng tetimbangan sane mabuat pisan sajeroning nyelehin napike panglimbak pariwisata kantun mepondasi ring kaaslian budaya Bali, sarta amunapi ketahanan budaya punika mrasidang ngadepin arus globalisasi lan dinamika zaman.

“Pemerintah Provinsi Bali melarapan BRIDA meled ngwangun kajian sane tajam secara akademis, nanging taler valid secara sosial lan historis. Krama pariwisata, Asita Bali, sampun ngawit nyuarang road to 100 years Bali tourism, melarapan parikrama Bali Tourism Run 2026 ring Jatiluwih,” tegesne.

Sawetara punika, Rektor ISI BALI, Prof. Dr. Wayan ‘Kun’ Adnyana, maparandika ngenenin pikolih riset pinih rihin sane nujuang mungguing panglimbak kepariwisataan budaya Bali mrasidang kakartayang sajeroning makudang-kudang fase mabuat, inggih punika masa pangerintis, masa pawangunan, masa kebangkitan kapertama, masa kebangkitan kaping kalih, masa kebangkitan kaping tiga, lan masa kebangkitan kaping papat.

Manut dane, pamargi kepariwisataan budaya Bali nenten kawangun secara instan, nanging mentik secara alami melarapan kawisesan krama lan industri budaya sane sampun nglimbak ngawit abad ke-20.

“Kepariwisataan budaya Bali sajeroning refleksi kesejarahan kawangun secara organis olih krama Bali mapondasi antuk industri budaya. Interaksi lan kolaborasi ring pantaraning krama, seniman lokal, peneliti, miwah tamiu internasional ngwangun ekosistem seni lan budaya sane salanturnyane nuju pangrauh pariwisata sarta kasub ring untat warsa 1920-an ring Bali,” tegesne.

Prof. Dr. Ir. Tjokorda Oka Artha Ardhana Sukawati, M.Si., Wakil Wagub Bali periode 2018–2023 sane taler dados Ketua PHRI Bali, ngwedar materi “Lahirnya Gagasan Menuju 100 Tahun Pariwisata Bali”. Dane ngulas indik embasne konsep kepariwisataan Bali sane mapondasi ring kawisesan budaya pinaka identitas utama destinasi.

Salanturnyane, Ida Bagus Ngurah Wijaya, tokoh lan pelaku pariwisata Bali, ngwedar materi “Sanur dan Pariwisata: Refleksi Sejarah” sane ngangkat peran kawasan Sanur pinaka silih sinunggil titik pamahalan panglimbak industri pariwisata modern ring Bali.

Sajeroning punika, Sugi Lanus, pengamat budaya miwah ahli lontar, ngwedar materi “Fajar Pariwisata Bali: Melihat Cikal-Bakal Infrastruktur Fisik dan Kultural Kepariwisataan Bali dari ‘Kaca Mata’ Rabindranath Tagore (1927)”. Pangwedarnyane nindihang kawentenan pangrauh tokoh jagat sakadi Rabindranath Tagore sajeroning ngukuhang citra Bali pinaka pusat kebudayaan sane raris ngedautang urati krama internasional. Diskusi puniki kapimpin olih Prof. Dr. I Komang Sudirga, M.Hum., Wakil Rektor Bidang Kemahasiswaan dan Kerja Sama ISI BALI. Melarapan forum puniki, para narasumber, peneliti, miwah uleman sami maosin makudang-kudang dinamika babad, pikobet, sarta arah panglimbak kepariwisataan budaya Bali nampek ring parikrama 100 Warsa Kepariwisataan Budaya Bali.

Foto: FGD Satus Warsa Kepariwisataan Budaya Bali, Soma (13/7), ring Auditorium Kirtya Sabha Mahottama, Gedung Citta Kelangen Lantai III ISI BALI.

Diskusi taler kasuciang antuk panyingakan saking Tim Pengendali Mutu Penelitian, Prof. Ir. Made Supartha Utama, sane ngajak para uleman nyinahang malih kawentenan budaya Bali sajeroning pawangunan kepariwisataan.

Manut dane, pikobet pinih ageng ring masa mangkin nenten ja wantah amunapi budaya Bali kapromosiyang pinaka daya tarik wisata, nanging amunapi nilai-nilai luhur sane maurip ring sajeroning budaya punika sayuwati kadadosang foundation value utawi nilai dasar sajeroning tata kelola pawangunan. Dane nindihang mungguing nilai-nilai budaya Bali sapatutne dados pondasi sajeroning ngwangun sistem kepariwisataan, sistem hukum, miwah sistem sosial ring Bali. Antuk punika, pariwisata nenten ja wantah nuju ring panyingakan jaba utawi aspek seremonial budaya semata.

“Sane patut kauratiang inggih punika amunapi nilai-nilai budaya Bali sampun kadadosang foundation value sajeroning tata kelola sistem pariwisata, sistem hukum, lan sistem sosial. Sampunang kantos urati iraga wantah nuju ring behavior utawi upacara budaya semata, sakadi upacara ngaben, nanging nenten resep ring nilai-nilai filosofis sane dados roh ring ungkur ipun,” sapunika baos dane.

Melarapan riset kolaboratif puniki, ISI BALI sareng BRIDA Provinsi Bali ngaptiang mrasidang ngembuan rekomendasi akademis sane dados dasar panyusunan kebijakan pawangunan kepariwisataan sane tetep mapondasi ring nilai-nilai budaya, nyaga kesakralan tradisi, sarta ngukuhang kawentenan Bali pinaka destinasi budaya sane ajeg ring tingkat jagat. (ISIBALI/Humas)

Categories

News

Loading...