Program Studi
SENI PEDALANGAN
seseleh
Program Studi Seni Pedalangan inggih punika silih sinunggil program studi unggulan ring Institut Seni Indonesia (ISI) Bali sane madue peran strategis ring utsawa nglestariang kalih nglimbakang tradisi seni pewayangan pinaka tetamian budaya Nusantara. Antuk ngawigunayang kaluwihan tradisi Bali, kahanan sosial budaya, miwah kawentenan Bali pinaka pusat seni dan pariwisata dunia, program studi puniki rauh pinaka wadah akademik sane nenten wantah nyutetang indik pelestarian, sakemaon naler inovasi lan pangelimbak seni pedalangan ring wewidangan lokal, nasional, wiadin internasional. Ring sor puniki inggian kawentenan sane nlatarang indik kahanan lan pangelimbak Program Studi Seni Pedalangan ISI Bali:
- Kawentenan Program Studi Seni Pedalangan sane madue kawigunan strategis ring pulo Bali, katuju ring pariindikan inggih punika Bali pinaka pusat budaya sane madue daya tarik global. Kahanan sosiokultural Bali pinaka genah tetujon wisata sane madasar antuk budaya madue pakilitan sane becik ring kawentenan program Studi Seni Pedalangan pinaka Lembaga Pendidikan Seni.
- Seni Pedalangan/ Pewayangan Bali sampun kaloktah ring Nusantara miwah ring dura negara. Makudang-kudang soroh wayang kulit sampun nglimbak ring sawewengkon Bali, Nusantara, ngantos ring dura negara, manados Tri Pramana ring kawentenan pakriyan Program Studi Seni Pedalangan ri sahananing nincapang sapamargin Program Studi Seni
- Para Janane ring Bali sane maceciren sosio-religius meweh pisan kapalasang sareng makudang-kudang ekspresi Seni Budaya. Ring sajeroning tetuek para janane magama Hindu, nenten wenten upacara/ karya sane kasengguh paripurna tan pa kajangkepin antuk sesolahan/ wali igel-igelan, wayang, miwah reriptan/ pakardin sane marupa seni rupa ritual. Makasami puniki ngawetuang kahanan sane becik ring kalestarian seni pedalangan.
- Pinaka silih sinunggil kesenian Bali sane kawentenannyane dahat nincap ring kauripan para janane, Seni Pedalangan madruwe paiketan sane rumaket ring kawigunan ritual keagamaan, taler pinaka wahana estetik para janane. Pinaka pratiwimbanyane, makeh kauningin wenten bebasan sane ngangge sarana seni. pedalangan inggian ring rupa instrumen/ gegamelan (gender wayang), tetembangan, bebasan siosan (antawacana basa Bali lan basa Jawi Kuno), seni rupa (tatahan miwah sungging wayang).
- Ring kauripan pariwisata ring Bali, Seni Pedalangan madue bebuat dahat mautama majeng ring kawentenan Seni Budaya Bali. Makudang-kudang pewayangan Bali sane nglimbak minakadi ring universitas miwah kantor perwakilan Indonesia ring dura negara wiakti marupa selah becik sane prasida akeh kamolihang jagi anggen nglimbakang seni budaya Bali ring undagan internasional.
- Program Studi Seni Pedalangan ISI Bali sampun madruwe struktur pamong sane becik, efektif lan efisien kasarengin antuk tetuek pakaryan ring soang-soang undaganjabatan.
- Tata Kelola utawi managemen Program Studi Seni Pedalangan FSP ISI Bali kamargiang antuk prinsip demokratis lan ngamargiang sane mawasta azas kredibilitas, transparansi, akuntabel, bertanggung jawab, lan adil.
- Program Studi Seni Pedalangan setata ngamargiang pangremba karya sareng unit penjaminan mutu ring wewengkon institusi ritatkalaning ngawas, ngevaluasi miwah nincapang kualitas utawi mutu Prodi.
- Program Studi Seni Pedalangan sampun madue system informasi akademik miwah administrasi malarapan antuk ambaralaya anggen ngabih pelayanan sane efektif lan efisien.
- Sumber daya manusia sane marupa dosen, laboran, miwah staf administrasi karemba lan mawiguna aktif ring sajeroning pamargi ngelola Prodi Seni Pedalangan.
Gelar akademik sane kapiolihang inggih punika Sarjana Seni (S.Sn), sane andel tur ngarepang sajroning upaya pelestarian, pengembangan, miwah pemajuan seni Pedalangan ring tingkat lokal, nasional, miwah internasional.
VISI
Ring warsa 2025 pinaka pusat kreativitas akademik miwah pangelimbak teater tradisional Seni Pedalangan/ pewayangan nuju kualitas sane becik/ unggul
MISI
- Nincapang mutu lan proses pamelajahan madasar antuk penelitian teater tradisonal Seni Pedalangan/ Pewayangan anggen muponin sumber daya manusia (SDM) sane becik pinaka pengkaji miwah pangripta Seni Pedalangan/ Pewayangan:
- Nglimbakang tetujon akademik wewidangan teater tradisonal Seni Pedalangan/ Pewayangan nyantos molih ring sajeroning lintang institusi Pendidikan, lintang lembaga sane mapaiketan, nyantos lintang negari/ bangsa
- Mlajahin seni pedalangan/ pewayangan pinaka dasar teoretis ring utsaha ngwangun analisis, kaweruhan, miwah kawagedan ring wewidangan pedalangan/ pewayangan:
- Nglimbakang misi akademik ring wewidangan teater tradisional Seni Pedalangan/ Pewayangan nyantos ngrauh ring lintang institusi pendidikan, lintang lembaga nyantos lintang negari/ bangsa;
- Nureksa, ngruruh, ngadungang, nguji, miwah ngawetuang konsep-konsep estetika, metode artistik, kaweruhan lan teori indik pedalangan/ pewayangan sane sampun kawangun antuk uger-uger persyaratan ontology, epistemology, miwah aksiologi;
- Ngamargiang teori-teori penciptaan seni pinaka kearifan local sane patut maring pengkajian miwah pangriptan reriptan seni Pedalangan/ Pewayangan;
- Nglimbakang kauripan atmosfer akademik sane rahayu, becik, jujur, disiplin, adil, miwah bertanggungjawab makadi uger-uger sane kacumpuin;
- Ngamargiang pengabdian antuk nincapang paiketan program mantuka ring kebutuhan para jana (stakeholder ring nusantara miwah dura negara) sane manut ring tetujon Program Studi Seni Pedalangan antuk mengoptimalkan kawruhan lan idep seniman alam pinaka sesuluh spesialisasi Pendidikan Seni sane ngukuhang lan neguhang kawiaktian karakter miwah identitas raga.
- Ngamargiang teori-teori cipta seni miwah pengkajian seni mawit saking kearifan lokal sane patut miwah akurat majeng ring kreativitas estetik akademik antuk ngoptimalang sumber daya sane kadruwenang;
- Ngwangun kauripan akademik sane rahayu, becik, adil, lan sareng-sareng nglimbakang parilaksana sane tinut ring awig-awig utawi uger-uger sane mungguh;
- Nincapang kualitas sumber daya manusia salantang ipun antuk micayang pendidikan miwah pelatihan alternatif (kewirausahaan) majeng ring mahasiswa, mawinan prasida numonin peluang pasar kerja lokal, nasional, miwah global.
STRUKTUR ORGANISASI
KOORDINATOR PROGRAM STUDI
I Gusti Ngurah Gumana Putra, S.S., M.Hum
PRANATA LABORATORIUM
Ni Nyoman Nik Suasti, S.Sn
STAF PROGRAM STUDI
Ni Luh Putu Bonytha Purwaningrat, S.S
DOSEN
Pancaran Matakuliah
Semester I
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
| 1 | PDL001 | Babad Pewayangan (Sejarah Pewayangan) | 2 | I |
| 2 | PDL002 | Babad Kalulutann Indonesia | 2 | I |
| 3 | PDL003 | Pangweruhan Pedalangan | 2 | I |
| 4 | PDL004 | Pangweruhan Satua Pokok (Lakon Pokok) | 2 | I |
| 5 | PDL005 | Dramaturgi | 2 | I |
| 6 | PDL006 | Olah Suara (Olah Vokal) | 3 | I |
| 7 | PDL007 | Tetikesan Wayang (Gerak Wayang) | 3 | I |
| 8 | PDL008 | Wacana Pedalangan (Retorika) | 2 | I |
| 9 | PDL048 | Pendidikan Agama | 2 | I |
Semester II
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PDL010 | Seni Balih-balihan Indonesia | 2 | II |
| 2 | PDL011 | Filsafat Seni Pedalangan | 2 | II |
| 3 | PDL012 | Pangweruhan Sasuratan Satua (Kajian Naskah Lakon) | 2 | II |
| 4 | PDL013 | Pakeliran Wayang Parwa | 3 | II |
| 5 | PDL015 | Pangresepan Sastra Pedalangan | 2 | II |
| 6 | PDL027 | Susastra Kawi Bali | 2 | II |
| 7 | PDL049 | Pangweruhan Kawarganegaraan miwah Anti Korupsi | 2 | II |
| 8 | PDL061 | Multimedia | 2 | II |
| 9 | PDL062 | Bebanyolan Pedalangan (Parodi Pedalangan) | 3 | II |
Semester III
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PDL017 | Antropologi Kalulutann Pedalangan | 2 | III |
| 2 | PDL018 | Sastra Jawa Kuna | 2 | III |
| 3 | PDL019 | Pangweruhan Pewayangan | 2 | III |
| 4 | PDL020 | Nata Teknik Pentas Pedalangan | 2 | III |
| 5 | PDL022 | Pakeliran Wayang Ramayana | 3 | III |
| 6 | PDL023 | Pakeliran Wayang Jawa | 3 | III |
| 7 | PDL050 | Pangweruhan Pancasila miwah Wawasan Kebangsaan | 2 | III |
| 8 | PDL063 | Paplajahan Sasolahan (Praktik Tari) | 3 | III |
| 9 | PDL064 | Tatembangan Bali | 3 | III |
Semester IV
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PDL024 | Dharma Pewayangan | 2 | IV |
| 2 | PDL035 | Sesampangan Wayang (Iringan Wayang) | 3 | IV |
| 3 | PDL036 | Tatah Sungging Wayang | 3 | IV |
| 4 | PDL026 | Spesialisasi Pedalangan | 3 | IV |
| 5 | PDL028 | Kritik miwah Pangajap Seni Pedalangan | 2 | IV |
| 6 | PDL029 | Riptan Garapan Anyar (Komposisi Garapan Baru) | 3 | IV |
| 7 | PDL051 | Basa Indonesia | 2 | IV |
| 8 | PDL052 | Basa Inggris | 2 | IV |
| 9 | PDL065 | Metode Pangripta miwah Pangweruhan Seni Pedalangan | 2 | IV |
Semester V
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PDL033 | Modul Nusantara Mpu Dalang | 2 | V |
| 2 | PDL034 | Wayang Dresta Bali (Wayang Tradisi Bali) | 3 | V |
| 3 | PDL037 | Antawacana | 3 | V |
| 4 | PDL038 | Wayang Multimedia | 3 | V |
| 5 | PDL039 | Estetika Wimba Wayang (Estetika Rupa Wayang) | 3 | V |
| 6 | PDL066 | Warna Wayang | 3 | V |
| 7 | PDL067 | Gender Wayang | 3 | V |
Semester VI
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PDL055 | Workshop | 3 | VI |
| 2 | PDL056 | Seminar | 3 | VI |
| 3 | PDL053 | Studi Kasus | 3 | VI |
| 4 | PDL054 | Promosi miwah Pemasaran Digital | 3 | VI |
| 5 | PDL040 | Literasi Seni Pedalangan | 2 | VI |
| 6 | PDL041 | Pauningan Seni Pedalangan (Produksi Seni Pedalangan) | 6 | VI |
| 7 | PDL044 | Pangweruhan Seni Pedalangan (Pengkajian Seni Pedalangan) | 6 | VI |
| 8 | PDL047 | Seni Pedalangan Ngayah (Seni Pedalangan Mengabdi) | 6 | VI |
Semester VII
| No. | Lingse (Kode) | Pesengan Widya Ajah (Nama Matakuliah) | SKS | Semester |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PDL042 | Literasi Digital Seni Pedalangan | 2 | VII |
| 2 | PDL057 | Riset Dasar | 3 | VII |
| 3 | PDL059 | Puputing Karya/Skripsi | 6 | VII |
| 4 | PDL060 | Munggah Paridanda (Diseminasi) | 6 | VII |
| 5 | PDL058 | Tata Kelola Ekosistem | 3 | VII |
Profil Lulusan
Program Studi Seni Pedalangan madue karakter sane khusus yening saihang sareng program studi sane pateh ring perguruan tinggi sane tiosan. Unteng utama sane ngwangun dasar peplajahan inggih punika keragaman jati diri budaya Indonesia taler kautaman seni lokal lan pewayangan Bali sane sampun ngamolihang pengakuan internasional. Budaya Nusantara lan panglimbak seni budaya ring jagat naler mawiguna pinaka unsur paweweh ring sajeroning nglimbakang kaweruhan. Berpikir lokal lan bertindak global (Think locally and Act Globally), inggih punika slogan sane ngabih pakahyunan / pola piker lan perspektif Program studi Seni Pedalangan FSP ISI Bali. Program Studi Seni Pedalangan negesang indik integrasi teori lan praktik kreatif sane kadasarin antuk keragaman budaya lokal Bali lan Indonesia sane kabuatang ring jagat Industri seni pertunjukan wayang. Program puniki kakaryanin mangda prasida ngamedalang calon manggala/ pemimpin ring industri kreatif sane taler pacang nagingin repertoar para seniman dalang unggulan ring Bali ri pariindikan seni pedalangan. Kualifikasi Program Studi Seni Pedalangan inggih punika gelar sarjana (S1) sane madue kompetensi ngresepang, nyelehin, nglimbakang, lan nglaksanayang kaweruhan indik seni pedalangan dados keunikan karya, kadasarin antuk keragaman budaya lokal Bali lan Indonesia, lan prasida dados titi budaya Wangsa Indonesia ring budaya global, nganutin sane kaperluang ring industri seni pedalangan/pewayangan mangda prasida nyugihang/ memperkaya nilai-nilai kemanusiaan sane manut ring panglimbak zaman.
Nganutin visi Program Studi Seni Pedalangan, raris karumusang pitung (7) wangun profil lulusan Program Studi Seni Pedalangan, inggih punika: Mahasisya sane lulus saking Program Studi Seni Pedalangan salanturnyane pacang madue karir dados dalang professional, peneliti, dosen, pengusaha, pengamat seni lan budaya, miwah pangawi.
Dalang Profesional
Prasida makarya dados dalang professional, inggian ring perusahaan wiadin swasta, taler nyarengin ngaturang ayah ring para jana/ masyarakat
Guru lan Dosen
Prasida makarya dados akademisi, pamekas dados guru utawi
dosen ring lembaga pendidikan formal miwah nonformal
Peneliti
Prasida makarya dados panilik antuk kawagedan kreatif tradisional miwah digital manut ring kabuatan industry kesenian pamekasnyane ring seni pedalangan/ pewayangan
Enterpreneur
Prasida makarya dados direktur seni miwah pengusaha kerajinan sane madue memurdan indik pewayangan
Pemerhati Seni dan Budaya
Prasida makarya dados illustrator seni malarapan antuk kreasi nggangen teknik manual lan digital taler dados kritikus seni lan
budaya
Pangawi / Penulis Sastra Kawi
Prasida makarya dados pangawi / panyurat kriya sastra, ngresepang aspek budaya, sejarah, tren, bisnis, miwah teknik produksi ring seni pedalangan/ pewayangan
Seniman Multitalenta
Prasida makarya dados seniman tari, seniman music/ gamelan tradisional Bali, seniman gender wayang, seniman ukiran/ tatah sungging wayang, pelukis, seniman drama tradisional Bali, wartawan, kritikus, utawi kurator sane madue wawasan lan kaweruhan indik industri pedalangan/ pewayangan
Dosen
Program Studi Seni Pedalangan
aktivitas













